"Rewitalizacja Zespołu Zabytkowej Architektury Klinik Akademii Medycznej we Wrocławiu"
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013

 
Projekt pn. „Rewitalizacja Zespołu Zabytkowej Architektury Klinik Akademii Medycznej we Wrocławiu” został zrealizowany dzięki wsparciu funduszy Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013.
Całkowita wartość projektu wynosi  12 024 981,20 PLN, natomiast wkład Unii Europejskiej to 8 417 486,84 PLN.
Terminy realizacji projektu: 10.06.2010 r. - 30.12.2012 r.
W ramach projektu rewitalizacji poddano 5 zabytkowych obiektów wchodzących w skład uniwersyteckiego kampusu:

  • Budynek C1, Katedra i Zakład Patomorfologii, Katedra i Zakład Patofizjologii, Zakład Genetyki ul. Karola Marcinkowskiego 1-3
  • Budynek B4, Katedra i Zakład Farmakologii ul. Jana Mikulicza Radeckiego 2
  • Budynek B6, Katedra i Zakład Medycyny Sądowej ul. Jana Mikulicza Radeckiego 4
  • Budynek D5, Katedra i Zakład Anatomii Prawidłowej, Katedra i Zakład Histologii i Embriologii ul. Tytusa Chałubińskiego 6a
  • Budynek D1, Katedra i Zakład Biochemii Lekarskiej, Katedra i Zakład Biofizyki, Katedra i Zakład Fizjologii ul. Tytusa Chałubińskiego 8-10

 
Neogotycką elewację każdego z pięciu budynków kompleksowo odnowiono: uzupełniono ubytki cegły klinkierowanej oraz fugi, zabezpieczono powierzchnie ścian przed działaniem czynników atmosferycznych, wymieniono stolarkę okienną i drzwiową z zachowaniem jej historycznego wyglądu – podziału, zdobień i kolorystyki  (brązowe po wschodniej, a ciemno zielone po zachodniej stronie), wstawiono kraty w oknach piwnicznych, wymieniono  rynny i obróbki blacharskie oraz dachówkę, która przypomina łupek sprzed 100 lat, odnowiono i poddano konserwacji drewnianą konstrukcję dachu, kominy przemurowano. Dodatkowo osuszono i zaizolowano fundamenty. Wymieniono także oświetlenie zewnętrzne oraz wyremontowano nawierzchnię jezdną i chodniki w obszarze klinik. Nasadzono krzewy, ustawiono ławki i stylowe drogowskazy z łacińskimi nazwami obiektów. Wszystkie prace przebiegały pod nadzorem konserwatora zabytków. Teren wokół obiektów przystosowano do zwiedzania przez osoby niepełnosprawne poprzez likwidację barier architektonicznych w zagospodarowaniu terenu.
 
Kogo zainteresuje Zespół zabytkowych Klinik?
 

  • Turystów z całej Polski i z zagranicy
  • Studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
  • Kadrę akademicką i naukową Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz innych uczelni z Polski i zagranicy współpracujących z Uniwersytetem
  • Instytucje i  organizacje zajmujące się promocją miasta i regionu
  • Mieszkańców Wrocławia

 
 
Rys historyczny zabytkowych klinik Uniwersytetu Medycznego
 
Zespół klinik i instytutów to wyjątkowa realizacja architektoniczna i urbanistyczna powstała w ostatnim ćwierćwieczu XIX i pierwszym dziesięcioleciu XX wieku. Zachowane obiekty przetrwały do dziś właściwie w niezmienionym stanie. Inne zabytkowe zespoły tego typu (głównie niemieckie kliniki w Heidelbergu, Bonn, Halle), które pierwotnie posłużyły jako wzór, zostały przebudowane lub przestały istnieć.
 
Budynki klinik powstały dzięki staraniom wybitnych profesorów cieszących się uznaniem na całym świecie. Ich przełomowe odkrycia i wynalazki w medycynie oraz bakteriologii doprowadziły do ścisłej współpracy z uczonymi z Francji, Anglii, Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Lekarze dążyli do utworzenia dogodnego miejsca pracy i zebrania obiektów wszystkich specjalności na jednym terenie, tym bardziej, że dzięki postępowi nauk medycznych ukształtowały się dwa typy budynków – instytut i klinika. W końcu w 1883 roku zapadła decyzja o budowie. Zespół urbanistyczny wzniesiono w latach 1887-1909 przy ścisłej współpracy architektów z naukowcami, którzy mieli istotny wpływ na projekt. W rezultacie powstał najnowocześniejszy obiekt w kraju. Budynki charakteryzowały się oryginalnymi rozwiązaniami dotyczącymi zarówno formy jak i funkcji.  Koncepcja budowy szpitala opierała się na jego funkcjonalności. Pawilonowy układ zabudowy ułatwiał utrzymanie rygorów higieny. Dyrektor kliniki chirurgii, Jan Mikulicz Radecki , kazał rozbudować salę operacyjną, której wcześniejszy wygląd zaprojektował prof. Hermann Fischer. W rezultacie, w 1897 roku oddano do użytku największy i najnowocześniejszy blok operacyjny w Europie. Ściany wyłożono białymi kaflami, których rogi zaokrąglono, aby łatwiej utrzymać czystość. W pobliżu sali urządzono nowoczesne laboratorium chemiczno-bakteriologiczne. Mikulicz kazał operować w sterylizowanych rękawiczkach z materiału, a narzędzia podawał za pomocą kleszczy, które dzisiaj zwane są „mikuliczami”. Podczas zabiegu nawet widzowie musieli mieć na sobie wyjałowione maski i fartuchy, natomiast rozmowy były zakazane i porozumiewano się na migi. Obsesja Mikulicza na punkcie czystości doprowadziła do tego, iż  zatrudniono specjalną pielęgniarkę, która zamalowywała lakierem na biało plamy na ścianach. Z kolei w klinice chorób dziecięcych, prof. Adalbert Czerny polecił rozbudowę pawilonu dla chorych na gruźlicę. Powstał nowoczesny pawilon z sześcioosobowymi salami dla pacjentów, z ogrzewaną podłogą i dodatkowymi, ukośnymi świetlikami nad oknami, które miały dostarczać promieni słonecznych pomagających w leczeniu gruźlicy. Natomiast w klinice ginekologiczno-położniczej wybudowano ogromną salę operacyjną z widownią dla 120 osób, doskonale doświetloną dzięki przeszkleniom w górnej części.
 
Unikatowy kompleks klinik uniwersyteckich to nie tylko starannie zaprojektowane budynki i pomnik postępu medycyny przełomu XIX i XX wieku. To także wspaniała realizacja pod względem urbanistycznym. Zespół klinik wybudowano z dala od miejskiego zgiełku, tuż przy rzece i wśród zieleni. Takie usytuowanie jest przykładem funkcjonującej w XIX wieku zasady wyboru obszaru pod szpital: na skraju miasta, na terenie nachylonym na południe – chronionym przed wiatrami północnymi, w pobliżu wody – w celu uzyskania spadku drenaży fekaliów i zapewnienia suchego podłoża – aby zapobiec rozwojowi zarazków, które przypisywano bagnistym i nisko położonym obszarom, na dużej działce dającej przestrzeń dla założenia ogrodowego, służącego rekonwalescentom, z dala od innych budowli prywatnych czy czynszowych. Kompleks ten, to również znakomite miejsce do spacerów, wpisane na Szlak Historii i Tradycji Wrocławia.
 
 
Zespół klinik uniwersyteckich na Szlaku Historii i Tradycji Wrocławia
 
Szlak Historii i Tradycji Wrocławia prowadzi przez najważniejsze dla miasta miejsca: Ostrów Tumski i Wyspa Piasek, Rynek, Dzielnica Czterech Wyznań, a także znajdujące się w sąsiedztwie m.in. Park Szczytnicki, Hala Stulecia i Zoo. Długość całkowita szlaku wynosi 7,5 km, możemy obejrzeć na nim najwspanialsze dzieła architektury stolicy Dolnego Śląska.
 
 
Wybitne postacie związane z Klinikami
 
Jan Mikulicz Radecki (1850-1905) – chirurg, pomysłodawca nowych technik operacyjnych, które przetrwały do dziś, a także narzędzi chirurgicznych, które pomimo upływu lat nadal są bardzo przydatne. Zwany jest "ojcem endoskopii” dzięki skonstruowaniu sztywnego endoskopu . To właśnie we Wrocławiu ulepszał metody aseptyki i antyseptyki oraz walki z zakażeniem.  Jako pierwszy na świecie wprowadził używanie rękawiczek, najpierw nicianych, następnie gumowych oraz masek chirurgicznych i sterylnych fartuchów. Pracował nad ulepszaniem narkozy, a  wraz ze swoim asystentem przeprowadził pierwsze udane operacje na otwartej klatce piersiowej w podciśnieniu.
 
Albert Neisser (1855-1916) – lekarz dermatolog i wenerolog. W 1879r. odkrył dwoinkę rzeżączki. Na jego cześć nazwano bakterię  - Neisseria. Prowadził prace poświęcone kile, a także nad opracowaniem skutecznego testu pozwalającego ją wykryć. Wraz z żoną Toni byli jednymi z najważniejszych mecenasów sztuki we Wrocławiu.
 
Ludwik Hirszfeld (1884-1954) – lekarz, bakteriolog i immunolog, twórca polskiej szkoły immunologicznej oraz nowej dziedziny nauki zwanej seroantropologią. W latach 19071911 prowadził badania dotyczące dziedziczenia grupy krwi, a dzięki którym można ustalić ojcostwo. Wprowadził także oznaczenie grup krwi jako 0, A, B i AB, które przyjęto na całym świecie w 1928r. Oznaczył również czynnik Rh i odkrył przyczynę konfliktu serologicznego.
 
Alois Alzheimer (1864-1915) – lekarz psychiatra i neuropatolog. Jako pierwszy opisał objawy choroby zwanej dziś chorobą Alzheimera. Współautor wprowadzenia nowych zasad w zakładzie psychiatrycznym we Frankfurcie polegających na unikaniu kaftanów bezpieczeństwa czy przymusowego karmienia. Zamiast tego stosowano nadzór nad pacjentami w dużych salach, a część z nich mogła swobodnie poruszać się po zakładzie, niektórych zabierano nawet na wycieczki.
 
Zygmunt Albert (1908-2001) - lekarz patolog i historyk medycyny. Specjalista i autor prac głównie z dziedziny onkologii. Prowadził także prace badawcze dotyczące historii medycyny. Był świadkiem mordu profesorów lwowskich i członków ich rodzin dokonanego przez hitlerowców w 1941r. Dzięki zebranym przez niego relacjom innych naocznych świadków, członków rodzin zamordowanych oraz uczestników ekshumacji zwłok powstało na ten temat wiele publikacji.
 
 
Źródła:
1). Gazeta Uczelniana nr 7(167), lipiec 2011.
2). Rys historyczny budynków starego kampusu Akademii Medycznej – rewitalizacja zabytkowego zespołu architektury.
3). M. Wójtowicz, Zespół zabudowań klinik uniwersyteckich we Wrocławiu, [w:] Architektura
Wrocławia, t. 4: Gmach, red. J. Rozpędowski, Wrocław 1998, s. 253–281.
4). T. Wysocki, Budynki Starych Klinik lśnią nowymi elewacjami i dachami, [w:] Gazeta Wyborcza, 18.09.2012 r. http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35771,12503367,Budynki_Starych_Klinik_lsnia_nowymi_elewacjami_i_dachami.html
5). B. Maciejewska, Perły z klinkierowej cegły. Sława i chwała wrocławskiej medycyny, [w:] Gazeta Wyborcza, 20.09.2012 r.
http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/56,35751,12522716,Perly_z_klinkierowej_cegly__Slawa_i_chwala_wroclawskiej.html
 
 
Galeria zdjęć inwestycji

 
Fotografia miejsca realizacji inwestycji
Żródło: Materiały firmy FORMIND (wykonującej działania promocyjno - informacyjne dla inwestycji)
 

Fotografia miejsca realizacji inwestycji - (Budynek Katedry i Zakładu Farmakologii: ul. Mikulicza - Radeckiego 2).
Żródło: Materiały firmy FORMIND (wykonującej działania promocyjno - informacyjne dla inwestycji)

 

Fotografia miejsca realizacji inwestycji
Żródło: Materiały firmy FORMIND (wykonującej działania promocyjno - informacyjne dla inwestycji)