Dietetyczne fakty z okazji Dnia Wegetarian

Obecnie mniej niż 10% Europejczyków jest na diecie wegetariańskiej, a najnowsze wytyczne żywieniowe zalecają ograniczenie spożycia mięsa - mówi dr Katarzyna Neubauer z Katedry i Kliniki Gastroenterologii i Hepatologii.

Już w 2009 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Dietetyczne stwierdziło, że wszystkie diety wegetariańskie są zdrowe i że prawidłowo zaplanowane pokrywają pełne zapotrzebowanie żywieniowe. To stanowisko cytuje Instytut Żywności i Żywienia, który jest dla nas punktem odniesienia w kwestii konstruowania diety – przekonuje dr Katarzyna Neubauer.

O korzyściach płynących z diety wegetarian, których dzień przypada 11 stycznia, mówią wyniki badań prospektywnych, w tym Oxford Vegetarian, German Vegetarian, EPIC-Oxford czy AHS i AHS-2, realizowanych w Wielkiej Brytanii i Niemczech, ale także USA i Kanadzie. Obejmują one prawie 300 tys. uczestników, spośród których blisko 100 tys. to osoby na diecie wegetariańskiej.

Badania wykazały, że osoby na diecie wegetariańskiej rzadziej chorują na chorobę niedokrwienną serca, mają niższe stężenie cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL, są mniej narażone na wystąpienie cukrzycy typu 2 oraz, w nieznacznym stopniu w porównaniu z jedzącymi mięso, także na zachorowanie na nowotwory złośliwe. W przypadku nowotworów złośliwych istotna jest lokalizacja nowotworu. Wegetarianie mają mniejsze ryzyko zachorowania na raka żołądka i szpiczaka w porównaniu z osobami jedzącymi mięso a osoby jedzące ryby rzadziej chorują na raka jelita grubego w porównaniu z osobami jedzącymi mięso. U wegetarian rzadziej występuje choroba uchyłkowa jelita grubego. Niewątpliwie konieczne są dalsze badania  – mówi dr Neubauer.

Dr Katarzyna Neubauer

Dodatkowo wegetarianie w krajach zachodnich mają także niższy wskaźnik masy ciała w porównaniu z osobami jedzącymi mięso, co jest niewątpliwym walorem diety roślinnej biorąc pod uwagę, że otyłość przyjmuje skalę globalnej epidemii – otyłych jest już 300 mln osób na całym świecie.

Jednym z najczęściej podnoszonych zarzutów wobec diety wegetariańskiej jest prowadzenie do wystąpienia niedoborów składników odżywczych obecnych głównie lub wyłącznie w mięsie. Czy to słuszny zarzut?

Takie sytuacje mogą wystąpić, jeśli dieta jest źle zaplanowana, ale warto pamiętać, że obecność mięsa w diecie nie jest równoważna z jej właściwym zbilansowaniem. Dieta wegetariańska ma między innymi niższą zawartość białka i tłuszczów nasyconych, witaminy B12, cynku, wapnia i żelaza – wskazuje dr Neubauer. 

Żeby mieć pewność, że nasz sposób odżywiania jest zdrowy, zwłaszcza rozpoczynając dietę roślinną warto skonsultować się z dietetykiem lub lekarzem, którzy sprawdzą potencjalne ryzyko niedoborów lub wystąpienia działań niepożądanych.

Konsultacja ze specjalistą jest zalecana zwłaszcza w przypadku ciąży, jednak nie ma mowy o tym, by dieta roślinna stanowiła przeciwwskazanie w staraniach o dziecko. – Dieta wegetariańska może być stosowana na każdym etapie życia, z uwzględnieniem ciąży i okresu laktacji. Trzeba podkreślić, że okres ten jest związany z wyższym ryzykiem niedoboru witamin i składników mineralnych. Wszystkie decyzje powinny być podejmowane indywidualnie w porozumieniu z lekarzem i dietetykiem – przekonuje ekspert.

Naukowcy nie mają wątpliwości: dieta roślinna jest zdrowa, a jej korzyści wykraczają daleko poza sferę żywienia. – Wegetarianizm jest prawdopodobnie jedyną dietą, o której mówi się także w kontekście znacznie szerszym niż korzyści zdrowotne, jakie może odnieść pojedyncza osoba. Niezwykle ważne są aspekty etyczne i środowiskowe związane z hodowlą zwierząt. W skali globalnej spożycie mięsa rośnie, ale coraz częstsze są również naciski i głosy mówiące, że tę tendencję należy zahamować, przez co wegetarianizm zyskuje zupełnie nowe znaczenie – mówi dr Neubauer.

Wegetarianizm ma wiele odmian, wśród których wyróżniamy laktoowowegetarianizm, pozwalający spożywać jaja i mleko oraz jego przetwory, ale także stricte roślinny weganizm. Wyróżnia się też  pojęcie semiwegetarianizmu, który dopuszcza spożywanie drobiu i ryb bądź produktów z jednej z tych grup. Z myślą o zdrowiu nie trzeba więc całkowicie wykluczać mięsa z diety – korzyści przyniesie także zmniejszenie jego ilości i zamiana mięs czerwonych na białe i ryby.